काठमाडौँ । मध्यपूर्वमा इजरायल–इरान तनावका कारण उत्पन्न विश्वव्यापी ऊर्जा संकटले रुसको अर्थतन्त्रमा ठूलो राहत पुग्ने देखिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (IEA) को हालैको प्रतिवेदनअनुसार अप्रिल महिनामा रुसको तेल कर आम्दानी दोब्बरले वृद्धि भई करिब ९ अर्ब अमेरिकी डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।
होर्मुज जलसन्धि र तेलको मूल्य
इरानले विश्वकै महत्वपूर्ण व्यापारिक मार्ग ‘होर्मुज जलडमरूमध्य’ (Strait of Hormuz) मा अवरोध सिर्जना गरेपछि विश्व बजारमा तेल आपूर्ति शृङ्खला प्रभावित भएको छ । विश्वको झन्डै २० प्रतिशत तेल र ग्यास आपूर्ति हुने यो मार्ग अवरुद्ध हुँदा कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० डलर नाघेको छ । यही मूल्यवृद्धिको प्रत्यक्ष लाभ रुसले लिइरहेको छ ।
रुसको आम्दानीको नयाँ स्रोत
रुसले सन् २०२४ देखि कच्चा तेल निर्यातमा लाग्ने कर हटाएर खनिज उत्खनन कर (Mineral Extraction Tax) लाई मुख्य स्रोत बनाएको छ । तथ्याङ्कअनुसार:
मार्चको आम्दानी: ३२७ अर्ब रुबल
अप्रिलको प्रक्षेपण: ७०० अर्ब रुबल (करिब शतप्रतिशत वृद्धि)
२०२६ को लक्ष्य: खनिज करमार्फत ७.९ ट्रिलियन रुबल संकलन गर्ने ।
मार्च महिनामा रुसी ‘युराल’ कच्चा तेलको औसत मूल्य ७७ डलर प्रतिब्यारेल पुगेको छ, जुन फेब्रुअरीको तुलनामा ७३ प्रतिशतको बढोत्तरी हो ।
चुनौती र जोखिमहरू
आम्दानी बढे पनि रुसी अर्थतन्त्र पूर्णतः दबाबमुक्त भने छैन । विज्ञहरूका अनुसार:
बजेट घाटा: सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा मात्रै रुसले ४.५८ ट्रिलियन रुबल बजेट घाटा बेहोरेको छ ।
युद्धको प्रभाव: युक्रेनद्वारा रुसी ऊर्जा पूर्वाधारमा भइरहेका निरन्तरका आक्रमणले उत्पादन घटाउन सक्ने जोखिम कायमै छ ।
अस्थायित्व: रुसको यो फाइदा इरान–इजरायल संकटको अवधिमा मात्र निर्भर रहने विश्लेषण गरिएको छ ।
