

काठमाडौँ । काठमाडौं–तराई/मधेश द्रुतमार्ग (फास्ट ट्र्याक) निर्माणअन्तर्गत महादेवटार सुरुङमा ब्रेकथ्रु भएको छ । राष्ट्रिय गौरवको आयोजना निर्माणमा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हासिल भएसँगै राजधानी काठमाडौं र तराई–मधेशलाई छोटो दूरीमा जोड्ने देशकै पहिलो द्रुतमार्ग निर्माणले थप गति लिएको छ ।
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सुरुङ ब्रेकथ्रु समारोहलाई सम्बोधन गर्दै द्रुतमार्ग निर्माण सम्पन्न भएपछि नेपालको यातायात प्रणालीमा आमूल परिवर्तन आउने बताएका छटन् । उनले यस आयोजनाले काठमाडौं र तराई–मधेशबीचको दूरी घटाउनुका साथै आर्थिक तथा सामाजिक रूपान्तरण, व्यापारिक गतिविधिको विस्तार र राष्ट्रिय एकता सुदृढ बनाउन महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउने विश्वास व्यक्त गरे ।
द्रुतमार्गको केटीएफटी–१ निर्माण खण्डअन्तर्गत करिब ४.३४५ किलोमिटर सडक संरचना निर्माण भइरहेको छ। इन्जिनियरिङ, प्रोक्योरमेन्ट एन्ड कन्स्ट्रक्सन (ईपीसी) ठेक्का पद्धतिमा निर्माण भइरहेको यस खण्डमा दोहोरो चार लेनको सडक, छुट्टाछुट्टै दुईवटा सुरुङ बोर, चारवटा ठूला पुल तथा आवश्यक सडक र सुरक्षा पूर्वाधार समावेश छन्।
यस खण्डका सुरुङलाई आवागमनका लागि छुट्टाछुट्टै बायाँ र दायाँ बोरका रूपमा निर्माण गरिएको छ। बायाँ बोर ३.४८६ किलोमिटर र दायाँ बोर ३.४२२ किलोमिटर लामो छ। दुवै सुरुङको भित्री क्लियरेन्स ११ मिटर चौडा र पाँच मिटर अग्लो रहने प्राविधिक विवरणमा उल्लेख छ। छुट्टाछुट्टै बोर निर्माणले दुईतर्फी सवारी आवागमन व्यवस्थापन र सुरक्षालाई व्यवस्थित बनाउनेछ।
सुरुङका दुवै छेउमा दुई–दुईवटा गरी चारवटा ठूला पुल निर्माणको व्यवस्था गरिएको छ। ती पुलका छुट्टाछुट्टै डेकको लम्बाइ २०० मिटर, २०० मिटर, ४०४ मिटर र ४३० मिटर रहेको छ। पुलको समग्र डेक चौडाइ १२.८० मिटर छ । बाँकी करिब ५४८ मिटर खण्डमा सडकको सबग्रेड तथा पेभमेन्ट निर्माण गरिनेछ ।
आयोजनामा सुरुङ र पुल निर्माणसँगै सडकको आधार संरचना, कालोपत्रे, प्रकाश व्यवस्था, इलेक्ट्रो–मेकानिकल उपकरण जडान, ट्राफिक सुरक्षा प्रणाली र सुरुङ व्यवस्थापन भवन निर्माणसमेत समावेश छन् । सुरुङ सञ्चालनलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउन आवश्यक प्राविधिक तथा व्यवस्थापकीय संरचनालाई पनि निर्माणको अभिन्न अङ्ग बनाइएको छ ।
यस आयोजनाको ब्रेकथ्रु समारोह सुरुङ निर्माणको उपलब्धि सार्वजनिक गर्ने कार्यक्रम मात्र नभई नेपालको पूर्वाधार विकासमा आधुनिक प्रविधि र निर्माण क्षमताको प्रदर्शन गर्ने अवसरका रूपमा आयोजना गरिएको हो । यसले सुरुङ आयोजनाको महत्त्व, क्षेत्रीय आर्थिक विकासमा त्यसको योगदान र स्थानीय जनताको जीविकोपार्जनमा पार्ने सकारात्मक प्रभावबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।
त्यसैगरी सरकारी निकाय, निर्माण इकाइ, ठेकेदार कम्पनी र समाजका विभिन्न क्षेत्रबीच सञ्चार तथा सहकार्य सुदृढ गर्दै यातायात पूर्वाधार विकासलाई सामूहिक रूपमा अघि बढाउने उद्देश्य पनि समारोहले लिएको छ । सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सहभागितामार्फत सुरुङ निर्माणमा आइपर्ने प्राविधिक कठिनाइ तथा चुनौतीबारे आम नागरिकलाई जानकारी गराउने र यस्ता राष्ट्रिय आयोजनाप्रति जनसमर्थन बढाउने लक्ष्य राखिएको छ ।
राष्ट्रपति पौडेलले नेपाली सेनाले विकट भौगोलिक अवस्था, जटिल भूगर्भिक बनोट र प्रतिकूल परिस्थितिका बाबजुद राष्ट्रिय महत्त्वका पूर्वाधार निर्माणमा प्रदर्शन गरेको दक्षता, कार्यकुशलता र समर्पण प्रशंसनीय रहेको बताए । द्रुतमार्गको ट्र्याक निर्माणदेखि विशेष प्रकृतिका सुरुङ तथा पुल निर्माणसम्म नेपाली सेना अहोरात्र खटिएको उनको भनाइ थियो।
उनले आधुनिक प्रविधिमा आधारित ७१ किलोमिटर लामो द्रुतमार्ग निर्माण सम्पन्न भएपछि यात्रा समय र दूरी उल्लेखनीय रूपमा घट्ने, इन्धन खपत कम हुने तथा सवारीसाधनको सञ्चालन र मर्मतसम्भार खर्चमा बचत हुने बताए । यसले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा योगदान पुर्याउनुका साथै पर्यटन, व्यापार, पारवहन र क्षेत्रीय आर्थिक गतिविधिलाई विस्तार गर्ने विश्वास उनले व्यक्त गरे ।
द्रुतमार्गको आर्थिक महत्त्वबारे टनेल इन्जिनियर निर्मलमणि जोशीले पनि यसलाई तराई–काठमाडौंबीचको व्यापारिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । उनका अनुसार हाल पृथ्वी राजमार्ग हुँदै तराईबाट काठमाडौं आउन करिब ६ देखि ७ घण्टा लाग्ने गरेकोमा फास्ट ट्र्याक सञ्चालनमा आएपछि करिब दुई घण्टामै यात्रा पूरा गर्न सकिने अपेक्षा छ ।
यसबाट तराईमा उत्पादन हुने तरकारी, फलफूल, खाद्यान्न तथा अन्य कृषि उपज काठमाडौंको बजारमा छिटो पुर्याउन सकिनेछ । ढुवानीमा लाग्ने समय र लागत घट्दा किसान तथा उत्पादकले बजारमा सहज पहुँच पाउने र उपभोक्ताले पनि ताजा वस्तु प्राप्त गर्न सक्ने सम्भावना रहनेछ । यसले उत्पादन, वितरण र बजारबीचको सम्बन्धलाई थप प्रभावकारी बनाउनेछ ।
राष्ट्रपति पौडेलले आयोजना निर्धारित समयभित्र सम्पन्न गर्न नेपाल सरकार, रक्षा मन्त्रालय, नेपाली सेना, निर्माण व्यवसायी र सम्बन्धित सबै पक्षबीच समन्वय तथा सहकार्य आवश्यक रहेको बताए । आयोजनाको स्थलगत अवलोकनबाट यसको सफल कार्यान्वयनप्रति आफू विश्वस्त भएको उल्लेख गर्दै उनले निर्माणमा संलग्न सबै पक्षलाई प्रतिबद्धताका साथ काम गर्न आग्रह गरे ।
द्रुतमार्ग निर्माण सम्पन्न भएपछि काठमाडौं र तराई–मधेशबीचको आवागमन सहज हुनुका साथै नेपालको समग्र यातायात प्रणाली, व्यापारिक ढुवानी, पर्यटन र आर्थिक गतिविधिमा नयाँ आयाम थपिने अपेक्षा गरिएको छ ।
चाइना स्टेट कन्स्ट्रक्सन इन्जिनियरिङ कम्पनी लिमिटेडका प्रतिनिधि वाङ झीका अनुसार केटीएफटी–१ आयोजनाको निर्माण सुरु भएदेखि नै कम्पनीका निर्माणकर्मीहरूले विभिन्न चुनौतीको सामना गर्दै काम अघि बढाउँदै आएका छन् । जटिल भूगर्भीय अवस्था, वर्षायाममा निर्माण गर्नुपर्ने कठिनाइ, सुरक्षा तथा गुणस्तर नियन्त्रणजस्ता चुनौतीका बाबजुद निर्माण टोलीले सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै आयोजनाको गुणस्तर कायम गरेको छ ।
निर्माण योजनालाई आवश्यकताअनुसार परिमार्जन गर्दै प्राविधिक कठिनाइ र निर्माण जोखिम समाधान गरी निर्धारित गुणस्तर र परिमाण सुनिश्चिततासहित सुरुङको सुरक्षित ब्रेकथ्रु हासिल गर्न सफल भएको उनले बताए ।