काठमाडौँ । इरानसँग जारी अमेरिका-इजरायल युद्धले विश्वभर कच्चा तेलको मूल्य १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ । यसलाई नियन्त्रण गर्न अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले अन्य देशहरूलाई अस्थायी रूपमा रूसबाट तेल किन्न अनुमति दिएको छ ।
यसअघि, अमेरिकाले रूसबाट कच्चा तेल किन्न भारतमाथिको प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने प्रस्ताव गरेको थियो । यद्यपि, भारतीय अधिकारीहरूले भारत तेल किन्न कुनै पनि देशको अनुमतिमा निर्भर नभएको बताएका थिए ।
अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयले बिहीबार इजाजतपत्र जारी गरेको छ । यस इजाजत पत्रअन्तर्गत मार्च १२ मा बिहान १२:०१ बजेअघि जहाजहरूमा लोड गरिएका रूसी कच्चा तेल र पेट्रोलियम उत्पादनहरूको डेलिभरी र बिक्री गर्न सकिन्छ ।
यो छूट अप्रिल ११ सम्म मात्र मान्य छ । अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयका सचिव स्कट बेसेन्टले भने, ‘बढ्दो मूल्यलाई रोक्न विश्वव्यापी तेल आपूर्ति बढाउनु यसको उद्देश्य हो ।’
रुसलाई फाइदा नहुने अमेरिको दाबी
अमेरिकी ट्रेजरी सेक्रेटरी स्कट बेसान्टले सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्समा राष्ट्रपति ट्रम्प विश्वव्यापी ऊर्जा बजारलाई स्थिर बनाउन चाहेको बताएका छन् । उनले भने, ‘यो छोटो अवधिको निर्णय हो, यसले रूसलाई कुनै पनि महत्त्वपूर्ण आर्थिक लाभ प्रदान गर्दैन ।’
बेसान्टका अनुसार रूसको राजस्वको ठूलो हिस्सा तेल निकासीको समयमा लगाइने करबाट आउँछ । जबकि यो छुट पहिले नै ट्रान्जिटमा रहेको तेलमा मात्र लागू हुन्छ ।
अमेरिकाले झुक्नुको कारण
हर्मुजको जलडमरूमबाट आपूर्ति अवरोध
इरान र अमेरिका-इजरायल बीचको युद्धले विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल मार्ग, हर्मुजको जलडमरूमबाट आपूर्ति अवरुद्ध गरेको छ। विश्वको लगभग २० प्रतिशत तेल यस मार्गबाट जान्छ । भारत जस्ता देशहरूले आफ्नो तेल आवश्यकताको लगभग आधा यस मार्गबाट आयात गर्छन् ।
कच्चा तेल दुई सय डलर पुग्ने डर
हालका दिनहरूमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १२० डलर नजिक पुगेको छ । इरानले दुई सय डलर पुग्ने चेतावनी दिएको छ । यस्तो अवस्थामा, बजारमा रूसी तेलको आगमनले आपूर्ति बढाउने छ । जसले गर्दा मूल्यमा गिरावट आउने छ ।
कति छ कच्चा तेलको मूल्य ?
मध्य पूर्वमा ऊर्जा आपूर्ति र पूर्वाधारमा हालै भएका आक्रमणपछि कच्चा तेलको मूल्य फेरि ९ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ । यो वृद्धिसँगै तेलको मूल्य एक पटक प्रतिब्यारेल सय डलर नाघेको छ ।
बजारलाई सामान्य राख्न रणनीतिक रिजर्भ अर्थात् आपतकालीन रिजर्भबाट रेकर्ड मात्रामा तेल निकाल्ने निर्णय गरिएको छ । तर आपूर्ति अवरोधको डरले यो निर्णयलाई पनि ओझेलमा पारेको छ । -एजेन्सी
