काठमाडौँ । सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीश प्रकाशमान सिंह राउत आज (मंगलबार) देखि अनिवार्य अवकाशमा जाँदैछन् । संवैधानिक व्यवस्था अनुसार ६५ वर्षे उमेर हदका कारण उनले सर्वोच्चको नेतृत्वबाट बिदा लिन लागेका हुन् ।
राउतको अवकाशसँगै सर्वोच्च अदालतको नेतृत्व अस्थायी रूपमा वरिष्ठतम् न्यायाधीश सपना प्रधान मल्लले सम्हाल्नेछिन् । नयाँ प्रधानन्यायाधीशको नियुक्ति प्रक्रिया टुङ्गो नलागुञ्जेल उनले कायममुकायम (कामु) प्रधानन्यायाधीशका रूपमा न्यायपालिकाको बागडोर सम्हाल्नेछिन् ।
राउतको संक्षिप्त कार्यकाल र पृष्ठभूमि
प्रधानन्यायाधीश राउतको न्यायिक यात्रा लामो र अनुभवपूर्ण रहेको छ:
कानुनी पृष्ठभूमि: करिब ३३ वर्ष कानुन व्यवसायीका रूपमा अनुभव बटुलेका राउत २०७३ सालमा सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीश नियुक्त भएका थिए ।
नेतृत्व सम्हालेको समय: उनलाई २०८१ असोजमा प्रधानन्यायाधीश नियुक्त गरिएको थियो ।
सुधारका प्रयास: छोटो कार्यकाल भए तापनि उनले न्यायिक सुशासन, मुद्दा फर्स्योटको गति र अदालतको कार्यसम्पादनलाई प्रविधिमैत्री बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको मानिन्छ ।
नेतृत्वमा पहिलो महिला (कामु): सपना प्रधान मल्ल
कायममुकायम प्रधानन्यायाधीशको जिम्मेवारी सम्हाल्न लागेकी सपना प्रधान मल्ल नेपालको न्याय क्षेत्रकी प्रभावशाली व्यक्तित्व हुन्:
उनी मानवअधिकार, लैङ्गिक समानता र संवैधानिक कानुनका क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमै परिचित नाम हुन् ।
सर्वोच्च अदालतको नेतृत्व (कामुका रूपमा) सम्हाल्ने उनी थोरै महिला न्यायाधीशहरूको सूचीमा पर्छिन् ।
अबको प्रक्रिया
नयाँ प्रधानन्यायाधीश नियुक्तिका लागि संवैधानिक परिषद्ले नाम सिफारिस गर्नुपर्नेछ । संसदीय सुनुवाइ समितिबाट नाम अनुमोदन भएपछि राष्ट्रपतिले प्रधानन्यायाधीश नियुक्त गर्ने संवैधानिक प्रावधान छ । सो प्रक्रिया पूरा नहुन्जेल सर्वोच्चको दैनिक प्रशासनिक तथा न्यायिक कार्य मल्लकै नेतृत्वमा सञ्चालन हुनेछ ।
