काठमाडौँ । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो नौ महिनामा नेपालको निर्यातमा उत्साहजनक वृद्धि देखिए पनि व्यापार घाटाको खाडल भने झनै गहिरिएको छ । भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको चैत मसान्तसम्मको तथ्याङ्क अनुसार वैदेशिक व्यापार घाटा १३.०४ प्रतिशतले बढेर १२ खर्ब ६७ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।
निर्यातमा सुधारको सङ्केत
यस वर्ष आयातको तुलनामा निर्यातको वृद्धिदर झण्डै ५ प्रतिशतले बढी देखिनु सकारात्मक पक्ष हो। गत साउनदेखि चैत मसान्तसम्म निर्यात १८.४६ प्रतिशतले बढेर २ खर्ब २२ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा १ खर्ब ८८ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ बराबरको मात्र निर्यात भएको थियो ।
आयातको भार: इन्धन र इभीको वर्चस्व
९ महिनाको अवधिमा कुल १४ खर्ब ९० अर्ब ४९ करोड रुपैयाँको वस्तु आयात भएको छ । आयातको ठूलो हिस्सा पेट्रोलियम पदार्थ र सवारी साधनले ओगटेका छन्:
पेट्रोलियम पदार्थ: २ खर्ब ८६ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ ।
विद्युतीय सवारी (EV) र पार्टपूर्जा: ८३ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ ।
खाद्यान्न: ४४ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ ।
सरकारले सवारी साधनको आयातबाट मात्रै यस अवधिमा ६४ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ भन्सार राजस्व सङ्कलन गरेको छ । इभी आयातले दीर्घकालमा इन्धन निर्भरता घटाउने अपेक्षा गरिए पनि तत्कालका लागि यसले आयातको ग्राफ उकालो लागेको देखिन्छ ।
व्यापार सन्तुलनको अवस्था
आयात १३.८२ प्रतिशत र निर्यात १८.४६ प्रतिशतले बढ्दा निर्यात-आयात अनुपात १:६.६९ रहेको छ। यसको अर्थ, नेपालले १ रुपैयाँको वस्तु निर्यात गर्दा ६ रुपैयाँ ६९ पैसाको वस्तु विदेशबाट आयात गरिरहेको छ ।
वीरगञ्ज नाकाकै पकड
वैदेशिक व्यापारमा वीरगञ्ज भन्सार अझै पनि प्रमुख नाकाको रूपमा कायम छ । कुल आयातको ४६.५६ प्रतिशत र निर्यातको ३५.६८ प्रतिशत हिस्सा वीरगञ्ज नाकाबाट मात्रै हुने गरेको विभागको तथ्याङ्कले देखाउँछ ।
