काठमाडौँ । बीबीसी वर्ल्ड सर्भिसको अनुसन्धान इकाईले गत भदौ २३ (सेप्टेम्बर ८) मा काठमाडौँमा भएको प्रदर्शनका क्रममा १९ जनाको ज्यान जाने गरी भएको घटनाबारे एक सनसनीपूर्ण रिपोर्ट सार्वजनिक गरेको छ । बीबीसीको खोजमूलक डकुमेन्ट्रीले हजारौँ निहत्था युवामाथि घातक हतियार प्रयोग गर्न प्रहरीको उच्च तहबाटै आदेश दिइएको दाबी गरेको छ ।
घटनाको दर्दनाक पाटो:
बीबीसीको प्रतिवेदन अनुसार उक्त दिन ज्यान गुमाउने १९ जनामध्ये १७ वर्षीय किशोर श्रीयम चौलागाईं पनि थिए, जो विद्यालय पोसाकमै थिए । भिडियो प्रमाणहरूको विश्लेषण गर्दै बीबीसीले दाबी गरेको छ कि श्रीयम भीडबाट टाढा जाँदै गर्दा उनलाई टाउकोको पछाडिबाट गोली हानिएको थियो । उक्त हिंसात्मक घटनामा दर्जनौँ अन्य व्यक्तिहरू गम्भीर घाइते भएका थिए ।
‘पिटर १’ को आदेश र आन्तरिक कागजात:
बीबीसीको टोलीले फेला पारेको प्रहरीको आन्तरिक सञ्चार (Log) र कागजातका आधारमा, कर्फ्यु लागू भएको १० मिनेटपछि ‘पिटर १’ कल साइन प्रयोग गर्ने अधिकारीले ‘आवश्यक बल प्रयोग गर्न’ निर्देशन दिएको खुलासा भएको छ । फिल्डमा खटिएका अधिकृतहरूले घातक हतियार चलाउन बारम्बार अनुमति मागेपछि उक्त उच्चस्तरीय आदेश जारी भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।
को हुन् ‘पिटर १’?
अनुसन्धानमा संलग्न स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै बीबीसीले जनाएअनुसार ‘पिटर १’ नेपालका तत्कालीन प्रहरी महानिरीक्षक (IGP) चन्द्रकुवेर खापुङले प्रयोग गर्ने कल साइन हो । यस विषयमा खापुङले आफूले आदेश दिएको कुरालाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार नगरे पनि विस्तृत प्रतिक्रिया दिन भने नमानेको डकुमेन्ट्रीमा जनाइएको छ ।
यस खुलासाले तत्कालीन सरकार र सुरक्षा निकायमाथि मानव अधिकार उल्लंघनको गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।
